Víst er að sköpunar- og athafnagleði er mikil í kringum hátíð þessa og henni hefur vaxið fiskur um hrygg á liðnum árum, ekki síst núna í kjölfar hins ágæta efnahagshruns! “Ágæta” sagð’ann, og nú hrökkva eflaust lesendur í kút, og vissulega var efnahagshrunið bæði skaðlegt og óþarft. Hinsvegar er fátt eitt svo með öllu illt að ekki boði nokkuð gott. Sköpunarkraftur, frumleiki og athafnagleði virðist því miður vera í nokkuð öfugu hlutfalli við efnahagslega stöðu þjóðar. Og það má vissulega tína til fleira jákvætt. Þættir eins og umhverfisvernd, nægjusemi og umhyggja fyrir náunganum eru svið sem virðast dafna í efnahagslægð. Jafnvel sjálf hamingjan virðist vaxa, a.m.k. hjá mörgum í þeim stóra meirihluta þjóðar sem ekki á í alvarlegum fjárhagskröggum, en hafa t.a.m. endurheimt dýrmætan tíma með vinum og fjölskyldu…. En aftur að efninu!
Í stuttu erindi mínu sem ég hélt á þingi landslagsarkitekta í tengslum við á Hönnunarmars, sem fjallaði um “útirými”, sagði ég m.a. frá kynnum mínum af uppbyggingu í Malmø í Svíðjóð, eða Málmey eins og okkur er kennt að segja (ætli Danir kalli Reykjavík Røgvik eða eitthvað álíka?). Ég hafði áður heyrt af metnaðarfullri uppbyggingu á tilteknum borgarhluta sem hófst fyrir um 15 árum, en þegar ég heimsótti svæðið s.l. haust og mér var kynnt sú hugmyndavinna sem að baki lá oppnuðust fyrir mér nokkuð nýjar dyr.Málmey var, að nokkru leyti líkt og Ísland nú, illa stödd bæði fjárhagslega og félagslega eftir því sem leið á seinni hluta síðustu aldar. Gömul stór iðnfyrirtæki lögðu upp laupana og atvinnuleysi fór vaxandi. Það var þá, í miðri öskustónni, sem þeim virðist hafa tekist að skapa samstöðu um nýja framtíðarsýn, stefnu og „athafnagleði“! Ákveðið var að horfa til framtíðar með fjórar nýjar stoðir: 1) efling háskólans á staðnum, 2) „vegleg“ tenging við Kaupmannahöfn, 3) gera borgina sjálfbæra og 4) byggja upp aflagt iðnaðar- og hafnasvæði á nýtískulegan hátt og efna þar til stórsýningar á borgarhverfi framtíðarinnar!
Ekki kann ég góð skil á hvernig háskólinn var efldur en hann telst í dag afar eftirsóknaverður og hlutfall ungmenna með góða menntun og sterkari félagslega stöðu en áður, hefur aukist. Sem hluti af þessu stóra plani var gerð Eyrarsundarbrúarinnar sem tengir saman Málmey og Kaupmannahöfn með brúarmannvirki og undirgöngum (fyrir báta að sigla yfir) fyrir bíla og lestar. Þannig var hugmyndin að gera borgirnar tvær að einu og sama íbúðar- og atvinnusvæði. Samfara þessu hafa verið stíginn mjög ákveðin skref til aukinnar sjálfbærni í Málmey. Þannig skulu ný hverfi vera sjálfum sér nóg um orku og vatn og frá þeim skal ekki fara neinn úrgangur. Málmey er einnig í dag miðstöð rannsókna með græn húsþök og fleira mætti til telja.
Síðasta atriðið, sem kom mér sjálfum á þetta spor, var svo nýja íbúðahverfið og sýningin „Bo01“. Þar var helstu hönnuðum og sérfræðingum á sviði sjálfbærni og framtíðarmiðuðum tæknilausnum smalað saman til að teikna ramman fyrir framtíðar-borgarhverfið. Hverfið e nýtískulegt að sjá en þó þannig að húsagerð er láreist og þétt, efnisnotkun hlýleg, forgangur gangandi og hjólandi er alger, en hverfið er síðan vel tengt almenningssamgöngum. Hverfið hefur sína eigin vindmyllu, yfirborðsvatn er öllu veitt í opna farvegi og affall er hreinsað og/eða endurnýtt. Ýmsar félagslegar tilraunir eru í gangi, s.s. með sérstakri bílaleigu ofl. Í húsum er leitast eftir sjálfvirkri loftræstingu og sólarrafhlöður er staðalbúnaður. Nú er kominn yfir 10 ára reynsla á hverfið og mikil lærdómur sem draga má af hvernig til hefur tekist með hvert og eitt atriði. Í dag eru á svæðinu á annað hundrað framsækinna smáfyrirtækja og stórhuga uppbygging bæði þar um kring, svo og í Málmey allri standa yfir.Þessa nálgun Málmeyinga á viðfangsefninu mættum við Mörlandar svo sannarlega taka okkur til fyrirmyndar til framtíðar!
